Het zwijgen van dit bestuur is oorverdovend

Er werd zaterdag in Mechelen een bijzondere voetbalwedstrijd gespeeld. Zaalvoetbal, met aan de ene kant een ploeg van Mechelse politici en aan de andere kant een ploeg van vluchtelingen, bewoners van het tijdelijke opvangcentrum aan de Nekkerhal. Een vriendschappelijke wedstrijd, glorieus gewonnen door het vluchtelingenteam. Voetbaltalent in overvloed.

Dirk Tuypens

Het initiatief voor deze wedstrijd kwam vanuit de Mechelse meerderheid. Het was dus meer dan zomaar gezellig een balletje trappen. Er zat ook een boodschap aan vast. Het stadsbestuur wilde duidelijk maken dat het de mensen in het opvangcentrum een warm hart toedraagt. Mooi zo.

Eind augustus werden de vluchtelingen ook al actief betrokken bij de twintigste editie van Maanrock, het muziekfestival dat in Mechelen elk jaar de zomervakantie afsluit. Studio Brussel maakte bij die gelegenheid een groepsfoto van de vluchtelingen samen met Marc Hendrickx (N-VA) en Kristof Calvo (Groen). Op de foto ook een citaat van laatstgenoemde: “We willen de nieuwe Mechelaars meteen het gevoel geven dat ze echt welkom zijn.” Goed zo.

Ondertussen weten we natuurlijk wel dat van de vluchtelingen die in het Mechelse centrum verblijven vrijwel niemand kans maakt op een erkenning. De meerderheid van deze mensen zal onverbiddelijk het land uitgewezen worden. Met een staatssecretaris voor Asiel en Migratie die van uitwijzen en uitzetten een soort olympische discipline maakt waarbij voortdurend records moeten verbroken worden, valt er weinig anders te verwachten.

We weten ook dat de weinige vluchtelingen die het geluk van een erkenning zullen mogen smaken, zich heel waarschijnlijk niet in Mechelen zullen kunnen vestigen. Er is voor die mensen in deze stad namelijk geen huisvesting beschikbaar. Het wordt zo goed als zeker verkassen naar Antwerpen of Brussel.

Maar kom, laten we de pret niet bederven. Ze zijn dus welkom in Mechelen. En er is nog meer goed nieuws.

Humane stad 

Onze Mechelse burgervader Bart Somers is genomineerd voor de verkiezing van de World Mayor Prize. In januari mag hij zich misschien beste burgemeester van de wereld noemen. Voor deze verkiezing werden allemaal burgemeesters genomineerd die uitzonderlijke inspanningen leveren om vluchtelingen te verwelkomen en de integratie van migranten te bevorderen.

We hebben het dus nog niet zo slecht getroffen hier in Mechelen. En we weten dat het ook helemaal anders kan. Een kwartier rijden ten noorden van onze stad bijvoorbeeld gaat het er heel anders aan toe. Daar regeert een burgemeester die het gewapend bestuur predikt en geflankeerd wordt door een OCMW-voorzitter die er een erezaak van maakt om vluchtelingen niet te helpen. 

Dan herinneren we ons liever de woorden die Bart Somers sprak toen in november vorig jaar werd aangekondigd dat er een tijdelijk opvangcentrum in Mechelen zou komen: "Wij zijn heel gastvrij en open naar gezinnen met kinderen. Dat is ook de meest kwetsbare groep. Als we beelden zien van moeders met huilende kinderen op de arm, die 's nachts buiten slapen, dan is dat ondraaglijk. Voor deze groep moeten we in onze stad extra inspanningen doen. Mechelen is een humane stad, zonder angst, die 200 mensen van vlees en bloed wil helpen.”

We herinneren ons natuurlijk ook dat het stadsbestuur tot eind oktober nog resoluut weigerde om extra inspanningen te doen om vluchtelingen op te vangen. De stad zou twee Syrische gezinnen huisvesten, verder niets. En we weten ook nog dat eerste schepen Marc Hendrickx begin november verklaarde dat de stad die 200 mensen ging opvangen omdat het nu eenmaal niet anders kon, omdat de stad daar door het federale niveau anders toch toe verplicht zou worden. En dat kan je maar beter voor blijven, dat oogt beter.

Wat we ons ook nog herinneren, is dat Somers zich in zijn boek “Iedereen burgemeester” (2003) zorgen maakte over het feit dat asielzoekers die niet waren toegewezen aan het Mechelse OCMW, zich toch in zijn stad vestigden. Om dat te ontmoedigen, stelde hij voor om de uitkering van deze mensen met 30 tot 50% te verlagen. 

In 2010, weten we ook nog, was het Somers die pleitte voor nieuwe maatregelen die het asielbeleid meer moesten afstemmen op ontmoediging en uitwijzing. “Meer opvangplaatsen creëren zal het aanzuigeffect alleen maar versterken. We hebben nood aan maatregelen die zowel de instroom beperken als de uitstroom vergroten”, zo klonk het toen. Er was volgens Somers nood aan een “efficiënter uitwijzingsbeleid”, waarbij hij bewonderend naar Nederland verwees, waar uitgewezen asielzoekers met 50 tot 60 tegelijk naar hun land van herkomst werden gevlogen. Daar ging het tenminste vooruit met de uitwijzingen. In 2011 werden heel wat van Somers’ voorstellen doorgevoerd.

En wat we ook nog weten, is dat Somers altijd vol lof was over het asiel- en migratiebeleid van zijn partijgenoten Annemie Turtelboom en Maggie De Block, waarvan met name de laatste niet bepaald kwistig was met blijken van menselijkheid.

Maar kom, laten we niet flauw of cynisch zijn. Vluchtelingen zijn hier welkom en de stad wil hen helpen.

Drie keer njet 

Op zaterdag 10 september zal burgemeester Somers de gulhartigheid van zijn stad ten aanzien van vluchtelingen nog eens onderstrepen. Op die dag arriveert namelijk de “Inflatable Refugee” aan de Haverwerf. De “Inflatable Refugee” is een kunstwerk van het kunstenaarsduo Schellekens en Peleman. Deze zes meter hoge, opblaasbare vluchteling deed eerder al Venetië en Kopenhagen aan. Nu komt hij, in het kader van het stadsfestival Op.Recht.Mechelen, naar de Dijlestad gevaren en zal ook hier met zijn imposante allures het publiek ertoe dwingen stil te staan bij de aanhoudende vluchtelingencrisis. De “Inflatable Refugee” zal door Bart Somers officieel worden verwelkomd. Prima.

We denken natuurlijk ook even terug aan begin 2015. In februari van dat jaar trokken zo’n 300 vluchtelingen van vlees en bloed te voet van Brussel naar Antwerpen, om zo aandacht te vragen voor hun penibele situatie. Na een eerste dag stappen, kwamen ze toe in Mechelen. Daar bleven ze overnachten. De organisatoren van deze mars hadden aan het stadsbestuur gevraagd of het eventueel mee kon zorgen voor slaapplaatsen, of het OCMW deze mensen misschien een ontbijt zou kunnen aanbieden en of de burgemeester hen bij hun aankomst in de Dossinkazerne zou willen verwelkomen en hen kort toespreken. Het antwoord was een droog en drievoudig njet.

Maar kom, laten we...

Imago volstaat niet

Wacht even. Want dan is daar deze zomer plots Djellza. Een meisje dat zestien jaar geleden als baby in Mechelen toekwam, samen met haar familie, afkomstig uit Kosovo. Djellza groeide hier op en werd in alle opzichten een Mechels, Vlaams, Belgisch meisje. Tot de Dienst Vreemdelingenzaken deze zomer besliste om haar, samen met haar ouders en broers, het land uit te zetten. Ze moeten naar Kosovo. Een land waar Djellza nooit geweest is, dat ze niet kent, waar ze de taal niet kent. Vrienden en kennissen, advocaten, de kinderrechtencommissaris...allemaal zijn ze van mening dat dit een onredelijke en onmenselijke beslissing is. 

En zie, het Mechelse stadsbestuur zwijgt in alle toonaarden. Niet één prominent politicus uit de meerderheid heeft over deze zaak iets te zeggen. Geen ronkende verklaringen in de pers, geen foto’s met klinkende citaten. Niets, helemaal niets.

Dit zwijgen is oorverdovend en ontluisterend. Het is makkelijk om vriendschappelijk te voetballen met vluchtelingen die wellicht nooit nieuwe Mechelaars zullen worden, makkelijk om mensen het gevoel te geven dat ze welkom zijn terwijl over hun lot toch elders wordt beslist, makkelijk om een symbolische vluchteling te verwelkomen, makkelijk om in Mechelen te spreken over een warme en menselijke samenleving en ondertussen in Brussel te pleiten voor een harde aanpak, makkelijk om een gastvrij imago te ontwikkelen en te zwijgen wanneer het er toe doet.

Nee, we willen nog altijd geen pretbedervers zijn, we willen nog altijd niet flauw of cynisch zijn. We waarderen nog altijd dat in Mechelen niet de Antwerpse oorlogsretoriek klinkt. We zijn nog altijd blij dat de stad 200 vluchtelingen heeft opgevangen, ook al was het dan omdat het moest. En we voetballen graag mee. Maar dat alles volstaat niet. Imago alleen volstaat niet. Zonder consequente stellingnames en daden is dat volstrekt ongeloofwaardig.

We wachten dus ongeduldig op duidelijke standpunten. Een Mechels meisje van zestien, dat haar toekomst in scherven ziet vallen en ondergedoken afwacht, verdient dat.